Kennis

Dit is hoeveel je jaarlijks kwijt bent aan onduidelijkheid

Tomas Pasma schreef dit artikel

Er ligt een strategie waar het voltallige MT achter staat. Er is met overtuiging een verandertraject gelanceerd. Maar na een jaar loopt de uitvoering loopt achter en niemand kan precies aanwijzen waar de energie is weggelekt.

Dat is geen incident. Het overkomt de meeste organisaties die iets wezenlijks willen veranderen. En het weglekken heeft een prijs. Die staat niet op je balans, maar hij is er wel. Hieronder lees je hoeveel geld het je organisatie feitelijk kost.

70% van veranderingen strandt

Transformaties en verandertrajecten mislukken massaal. BCG onderzocht 70 bedrijven en bevroeg 825 bestuurders over hun digitale transformaties: slechts 30% haalde de gestelde doelen. Bijna de helft creëerde wel waarde, maar bleef ver onder de ambitie. De rest leverde vrijwel niets blijvends op.

Dat sluit aan bij het cijfer dat sinds Harvard Business Review in 2000 rondgaat en dat ook McKinsey hanteert: ongeveer 70% van de veranderinitiatieven haalt de beoogde resultaten niet. Dat percentage is overigens niet onomstreden: het hangt sterk af van hoe je “falen” definieert. Op tijd, binnen budget, of pas geslaagd als het gedrag na twee jaar nog steeds anders is?

Maar waarom falen trajecten zo vaak? Volgens McKinsey is dit voor een groot deel toe te schrijven aan onvoldoende draagvlak en weerstand. Dat komt overeen met wat wij in de praktijk zien: dat ze veelal stranden in de onderstroom, bij mensen die niet snappen waarom, of niet zien hoe het hen raakt.

Waarom blijft het gebeuren?

Zelden door onwil. Meestal door gebrek aan richting en samenhang. Herken je deze situaties?

De strategie staat. Iedereen knikt.
Drie maanden later werkt team A aan prioriteit X, team B aan prioriteit Y, en niemand weet precies meer waarom. De presentatie was helder, maar de vertaling naar de praktijk niet.

Het verandertraject is gelanceerd.
Met een mooi verhaal, zelfs. Maar halverwege verslapt de energie. De intentie was er, maar niet de concrete stappen. Het blijft hangen tussen ambitie en uitvoering.

Er komt een nieuwe urgentie.
Digitalisering, klimaat, regelgeving… kies maar. De materie is complex. Te complex om in een PowerPoint te vatten. Teams verdrinken in details en verliezen het overzicht.

Iedereen ziet het groter plaatje anders.
Vraag morgen aan vijf teamleden wat de top 3 prioriteiten zijn. Je krijgt waarschijnlijk vijf verschillende antwoorden. Niet omdat ze niet luisteren, maar omdat het verhaal te veel ruimte laat voor interpretatie.

Er gebeurt veel tegelijk.
Projecten, initiatieven, werkgroepen. Allemaal met goede bedoelingen. Maar zonder duidelijke verbinding met het grotere geheel. Teams starten enthousiast, maar weten niet altijd hoe hun werk bijdraagt aan de organisatiedoelen.

De cijfers liegen er niet om

Hoeveel uur zit jouw team deze week in overleg over “wat zijn nou precies de prioriteiten”? En hoeveel daarvan had voorkomen kunnen worden? De vraag is niet meer óf onduidelijkheid je iets kost, maar hoeveel. Maar liefst de helft van de middenmanagers kan geen enkele van de vijf belangrijkste prioriteiten van hun eigen organisatie noemen, aldus Harvard Business Review.

McKinsey becijferde dat medewerkers gemiddeld 1,8 uur per dag kwijt zijn aan zoeken naar informatie. Bijna een kwart van hun werkdag. Tel daar bij op: de uren die verdwijnen in misverstanden, onduidelijke prioriteiten, en verkeerde aannames.

Onderzoek van Grammarly en The Harris Poll onder Amerikaanse bedrijven hangt daar een getal aan: leidinggevenden schatten dat hun teams bijna een volledige werkdag per week verliezen aan gebrekkige communicatie. Omgerekend zo’n $12.500 per medewerker per jaar. Voor een bedrijf met 50 mensen betekent dat $625.000 die weglekt door onduidelijkheid. Voor 100 medewerkers? $1,25 miljoen per jaar. Reken het maar eens door voor jouw team.

Tot zover wat je kunt uitrekenen. De grootste kostenpost staat op geen enkele balans. Stel je voor: je werkt een half jaar vol overtuiging aan een initiatief, om later te horen dat het “toch niet helemaal de bedoeling was”. Of dat het “nu even geen prioriteit meer heeft”. Dat is niet alleen frustrerend, het ondermijnt motivatie en eigenaarschap. Mensen willen bijdragen aan iets dat ertoe doet. Als ze niet weten wát dat precies is, haken ze af.

Toch is ook daar een prijskaartje aan te hangen: Gallup meet dat wereldwijd nog maar 20% van de medewerkers echt betrokken is bij het werk (in 2025), het laagste niveau sinds 2020. Gebrek aan betrokkenheid kost de wereldeconomie daarmee $10 biljoen aan productiviteit per jaar. Dat is 9% van het mondiale bbp.

De oplossing: investeren in samen het plaatje maken

De uitdaging is helder. Maar de vraag die dan logisch volgt: hoe kom je bij die 30% die hun verandering wél realiseert?

Onduidelijkheid verdwijnt niet vanzelf. De sleutel ligt in bewust tijd nemen om samen tot een gedeeld beeld te komen. Niet nóg een presentatie waarin je uitlegt wat de strategie is, maar een proces waarin je samen ontdekt hoe die eruit ziet.

Waarom werkt dat? Omdat mensen pas echt begrijpen wat er van ze verwacht wordt als ze het zelf mee hebben vormgegeven. Co-creatie zorgt voor eigenaarschap. Visualisatie maakt abstract concreet. En Design Thinking helpt om continu te toetsen of het verhaal ook echt landt bij de mensen die ermee aan de slag moeten.

Wat werkt:

Heidagen waar je niet alleen presenteert, maar samen visualiseert
Teamsessies waarin iedereen meedenkt en meebouwt
Workshops die strategie vertalen naar concrete acties

Wat niet werkt:

Nóg een PowerPoint deck
Een extra laagje projectmanagement
Harder werken aan hetzelfde probleem

De tijd en kosten die je investeert in goed afstemmen, betalen zich dubbel en dwars terug: minder vergaderingen, snellere besluitvorming, hogere motivatie en een grotere kans dat veranderingen daadwerkelijk slagen.

De rekensom

Een strategietraject waarin je samen visualiseert en concretiseert kost gemiddeld €15.000-€40.000 (afhankelijk van scope en omvang). Onduidelijkheid kost je ruim een half miljoen per jaar (bij 50 FTE). Break-even: binnen een maand.

En dan hebben we het alleen nog over de meetbare kosten. De échte winst zit in teams die weten waarvoor ze werken, energie die niet weglekt, en veranderingen die daadwerkelijk landen.

Drie vragen om jezelf te stellen

Als je morgen aan vijf teamleden vraagt wat de top 3 prioriteiten zijn, krijg je dan vijf keer hetzelfde antwoord?
Hoeveel projecten en initiatieven lopen er momenteel waar mensen niet helemaal scherp hebben hoe ze bijdragen aan jullie strategie?
Wat kost het je als de verandering waar je nu mee bezig bent over een jaar alsnog niet is geland?

Bij Flatland helpen we organisaties die visie en ambitie hebben, maar vooral de vraag: ‘Hoe zorgen we dat het gaat leven in de praktijk?’. Staat jouw team op het punt om de koers voor de komende tijd te bepalen? Laten we samen zorgen dat het geen papieren plan wordt.