EPIC Africa: samen bouwen aan gedragen toekomstscenario’s voor 2063

De uitdaging: wetenschap verbinden met lokale realiteit

In de Tana-rivierdelta in Kenia staan voedsel-, water- en energiezekerheid onder druk door snelle bevolkingsgroei, klimaatverandering en beperkte infrastructuur. Om toekomstbestendige keuzes te kunnen maken, startte een brede coalitie,  gefinancierd vanuit het Horizon Europe Framework en onder leiding van o.a. TU Delft, VITO, TAHMO en KTH,  het EPIC Africa-project.

De uitdaging: toekomstvisies ontwikkelen die wetenschappelijk robuust zijn én lokaal gedragen worden. Want veel transitietrajecten blijken sterk westers en technisch georiënteerd, waardoor ze vaak onvoldoende aansluiten bij de waarden en realiteit van lokale gemeenschappen.

Flatland werd gevraagd om het team te versterken en met visuele werkvormen ruimte te creëren voor verbeelding, dialoog en lokaal perspectief. Centrale vraag: Hoe ontwikkelen we een gedeeld toekomstbeeld voor 2063 dat vertrekt vanuit lokale waarden, kennis en systemen? In drie maanden tijd bereidden we een nieuwe ‘Transition Space’ voor: een intensieve samenwerkingssessie in Nairobi.

Onze aanpak: visualisatie als brug tussen perspectieven en modellen

De belangrijkste uitdaging was het toegankelijk maken van complexe systeemtheorieën en datamodellen, zodat lokale beleidsmakers, onderzoekers en ingenieurs volwaardig konden meedenken.

Voor de driedaagse bijeenkomst nodigden we verschillende partners uit de landbouw-, water- en energiesector uit – experts met grote invloed op het slagen van het initiatief. Met visueel denken, live-schetsen en co-creatie brachten we perspectieven, data en eerder verzamelde inzichten samen in drie toekomstbeelden: gericht op basisbehoeften, menselijke waardigheid en duurzaam grondstofgebruik.

Tijdens de sessies in Nairobi werden deze wereldbeelden verdiept en aangescherpt. Zo konden we samen de ontwerpprincipes en succesfactoren formuleren die nodig zijn voor het vervolg. Door de visualisaties werd het voor deelnemers mogelijk hun inzichten tastbaar en invoelbaar te maken, een directe brug tussen verbeelding en de modellen waar de onderzoekers vervolgens mee verder bouwen. Deze aanpak creëerde ruimte voor inclusieve besluitvorming die recht doet aan de lokale context.

Het resultaat: waardegedreven scenario’s die richting geven aan 2063

Het tussentijdse product bestaat uit een set waardegedreven scenario’s met ontwerpcriteria. Ze zijn visueel samengebracht in een overzicht, dat wordt gebruikt als basis voor de modellering richting de volgende Transition Space. Deze scenario’s vormen de ruggengraat voor de toekomstige transitiepaden van het Tana-bekken en de Volta-regio.

De impact is nu al zichtbaar: beleidsmakers, onderzoekers en gemeenschappen werken vanuit een gedeelde taal en gedeeld begrip. Het proces bracht nieuwe vormen van eigenaarschap, verbinding en sectoroverstijgende samenwerking. Deelnemers gaven aan dat dit een fundamenteel andere manier van werken is:  niet alleen gestuurd door data, maar vanuit waarden, perspectieven en gezamenlijke ambities.